Historia społeczności żydowskiej w Kielcach
Przed wybuchem drugiej wojny światowej Kielce były miastem o bogatym, wielokulturowym charakterze, w którym społeczność żydowska odgrywała znaczącą rolę. Jej obecność sięgała XVI wieku, a dynamiczny rozwój nastąpił w XIX stuleciu, gdy Żydzi zyskali prawa do osiedlania się w szerszym zakresie. W przededniu wojny stanowili około 30% mieszkańców miasta – liczyli ponad 20 tysięcy osób. Życie religijne koncentrowało się wokół synagogi przy ulicy Warszawskiej, ale społeczność tworzyły także liczne domy modlitwy, jesziwy i szkółki cheder. Uprawiano handel, rzemiosło, a także działalność kulturalną i polityczną – działały partie syjonistyczne, organizacje społeczne oraz prasa w języku jidysz i hebrajskim. Dziedzictwo materialne i niematerialne kieleckich Żydów obejmowało nie tylko synagogę, ale również rozległy cmentarz przy ul. Pakosz, mykwę, łaźnię oraz szereg kamienic w centrum miasta, tworzących niegdyś żydowską dzielnicę.
- W 1921 roku Żydzi stanowili 34% ludności Kielc – byli trzecią co do wielkości społecznością żydowską w województwie kieleckim.
- Działało w mieście kilkadziesiąt synagog i domów modlitwy, w tym słynna Synagoga Główna przy ul. Warszawskiej.
- Intensywny rozwój handlu i rzemiosła – Żydzi posiadali większość sklepów, zakładów krawieckich, szewskich i stolarskich.
- W mieście wydawano kilka gazet żydowskich, m.in. „Kielcer Cajtung” i „Unzer Sztyme”.